Podstawy ekonomii

Zanim zaczniesz zgłębiać temat bardziej zaawansowanych zagadnień ważne jest, abyś zrozumiał te najprostsze. Postanowiłem więc przybliżyć Ci podstawy  ekonomii.

Czym jest ekonomia?

Ekonomia jest analizą tego, w jaki sposób gospodarstwa domowe zarządzają rzadkimi zasobami. Wiadomo, że ludzie są zmuszeni do dokonywania wyborów, zwykle chcąc otrzymać pożądaną rzecz należy zrezygnować z czegoś innego. Świetnym przykładem może tu być wybór przeciętnej osoby pomiędzy wyjazdem na wakacje, a kupnem samochodu. Często występują w życiu podobne wybory, być może pomiędzy innymi przedmiotami, jednak całokształt został ujęty w powyższym przykładzie. Osoba mająca do rozdysponowania pewnej puli pieniędzy musi decydować, czy woli wyjechać na wymarzone wakacje, czy też kupić ulubiony samochód. W momencie, gdy stan portfela nie pozwala na obydwie rzeczy, musi ona dokonać wiążącego wyboru.

Mikroekonomia i makroekonomia

Ekonomia dzieli się na dwie główne gałęzie, z których jedną nazywa się mikro, a drugą makroekonomia. Obydwie są ściśle powiązane między sobą.

Mikroekonomia jest badaniem sposobu, w jaki gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa współdziałają i podejmują decyzję.

Makroekonomia natomiast zajmuje się badaniem całej gospodarki jako ogółu. Oznacza to, że w przeciwieństwie do mikroekonomii nie skupia się na pojedynczych jednostkach, gospodarstwach domowych, czy też przedsiębiorstwach, ale niejako patrzy z lotu ptaka na całokształt.

Rynek

Zanim przejdziemy do podstawowych pojęć ekonomii, czyli popytu i podaży należy zapoznać się z pojęciem rynku, które jest ściśle powiązane z tymi terminami. Rynek jest to grupa nabywców i sprzedawców konkretnego dobra lub usługi. Nabywcy, którzy kupują dany produkt, decydują o tym, ile danego dobra potrzebują jednocześnie determinując popyt na niego. Sprzedawcy natomiast koncentrując się na produkcji oraz oferowaniu danego dobra do sprzedaży koncentrują się na podaży tego produktu. W ekonomii wyróżnia się różne formy rynków, które dzielą się na:

  • rynki konkurencyjne – jest to rynek na którym działa wielu nabywców i sprzedających, którzy handlują identycznymi produktami. Sytuacja taka sprawia, że każdy z nich ma nieznaczny wpływ na poziom ceny rynkowej. Za przykład może posłużyć tutaj sprzedawca chleba. W momencie gdy obniży on cenę chleba, sprzedaż często może stać się dla niego nieopłacalna. W odwrotnej sytuacji, gdy zdecyduje się na podniesienie ceny danego towaru, wówczas klienci najzwyczajniej w świecie nie będą skłonni do kupowania od niego produktu. Wybiorą konkurencję, która będzie oferować identyczny produkt w niższej cenie. Patrząc od strony klienta, żaden pojedynczy klient nie jest w stanie wpłynąć na cenę chleba, bowiem kupuje ich znikomą ilość w porównaniu do podaży chlebów na rynku.
  • konkurencja doskonała – charakteryzuje się oferowaniem dóbr o identycznych cechach do grona tak wielu sprzedawców i nabywców, że żaden nie jest w stanie wpłynąć na poziom ceny rynkowej.

Popyt

Z popytem związane jest pojęcie wielkości zapotrzebowania. Jest to nic innego, jak ilość dobra, jaką nabywcy chcą i są w stanie kupić. Sam popyt jest funkcyjną zależnością między ceną produktu, a jego ilością. Z popytem ściśle związane jest prawo popytu. Mówi ono o tym, że przy innych czynnikach niezmienionych, wraz ze wzrostem ceny zapotrzebowanie na dobro maleje. Odwrotnie, kiedy cena danego dobra maleje, wielkość zapotrzebowania wzrasta. Zwrot “przy innych czynnikach niezmienionych” ma na celu świadome odrzucenie możliwości zajścia innych zdarzeń. W przypadku popytu można stwierdzić, że determinuje go wiele innych czynników, natomiast zakłada się, że wpływają na niego tylko dane, ograniczone modelem czynniki. Niemożliwe byłoby bowiem uwzględnienie wszystkich zmiennych mogących mieć wpływ na popyt i opisanie go w ten sposób. Rozwiązanie to wydaje się być racjonalne i jest często stosowane w ekonomii i finansach. Warto nadmienić, że w literaturze, poza zwrotem “przy innych czynnikach niezmienionych” często można spotkać się z jego łacińskim odpowiednikiem “ceteris paribus” oznaczającym to samo, co wcześniej wspomniany zwrot.

Podaż

Przy pojęciu podaży pomocne będzie zapoznanie się z definicją ilości oferowanej. Jest to ilość, którą sprzedawcy chcą i mogą sprzedać. Podobnie jak przy popycie podaż determinuje cena i ilość danego dobra. Związek ten opisuje prawo podaży i jest nieco odmienny do wcześniejszego prawa popytu. Prawo podaży mówi bowiem o tym, że przy innych czynnikach niezmienionych, wzrost ceny dobra powoduje wzrost wzrost ilości oferowanej; w momencie gdy cena dobra spada, spada również ilość oferowana. Jest to logiczne stwierdzenie bowiem każdy sprzedawca chciałby sprzedawać jak najdrożej i osiągać jak najwyższe zyski. Wzrost ceny powoduje, że jest on skłonny sprzedawać więcej, bowiem jest to dla niego bardziej opłacalne.

Równowaga rynkowa

Podaż i popyt ulegają niezmiennie próbie dopasowania się do siebie. Wiadomo, że sprzedający chcą ustalić taką cenę dobra, aby popyt na nie był jak największy. Kupujący natomiast chcą kupować potrzebne im produkty jak najtaniej. Sytuacja, w której rynek zostaje oczyszczony, czyli innymi słowy popyt równa się podaży, nazywana jest równowagą rynkową. Sytuacja taka jest niezwykle rzadka i w rzeczywistości często mamy do czynienia z tym, że cena jest za wysoka bądź za niska. W momencie, gdy cena jest wyższa od równowagi rynkowej to mówi się o tym, że na rynku panuje nadwyżka podaży nad popytem. Do zobrazowania tej sytuacji mogą posłużyć półki pełne towarów, których nikt nie chce kupić ze względu na ich zbyt wysoką cenę.

Istnieje również druga strona medalu, czyli sytuacja w której na półkach sklepowych brakuje danego towaru. Często taka sytuacja ma miejsce w przypadku korzystnej promocji w danym sklepie. W ekonomii jest to opisywane jako nadwyżka popytu nad podażą. Ilość oferowanego dobra po danej cenie jest zbyt niska do zaspokojenia potrzeb konsumentów.

Dobra substytucyjne i komplementarne

Ekonomia wyróżnia pojęcia dwóch dóbr, jakie niejednokrotnie wpływają na popyt i podaż. Są to dobra substytucyjne i komplementarne. Te pierwsze można prostym językiem nazwać alternatywę, która wyróżnia się innymi cechami, jednak jej zastosowanie jest takie samo. Prostym przykładem jest tu chleb i bułka. Często o popycie na te produkty decyduje ich cena. Dobra komplementarne zaś to dobra, które są “sobie” potrzebne, aby funkcjonować. Najprostszym i najczęściej przytaczanym przykładem jest samochód i paliwo. Jest oczywiste, że paliwo jest potrzebne do tego, abyśmy swobodnie mogli się poruszać po ulicach. Obecnie jednak przykład ten będzie wychodził z mody, bowiem pojawiają się nowe auta napędzane wyłącznie przez elektryczność. Gdy jednak dojdzie do całkowitego zastąpienia paliwa energią elektryczną, wtedy jako przykład będzie można podać samochód i prąd.

Bibliografia:

Mankiv G.N., Taylor M.P., Mikroekonomia, PWE, Warszawa 2009

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress