Polska na tle finansowego świata

Opinia publiczna bywa przewrotna. To, co jednym się podoba, inni uważają za nietrafione. Czytając internetowe wypowiedzi, komentarze anonimowych użytkowników, można zauważyć, że w odniesieniu do gospodarki państwa polskiego pozytywów jest jak na lekarstwo. Są to w dużej mierze opinie subiektywne, kształtowane na podstawie indywidualnych doświadczeń. Jest to jak najbardziej zrozumiałe, ponieważ każdy ma prawo wyrazić własną opinię i w ten sam sposób ktoś inny może się z nią nie zgodzić. W tej całej układance ważna jest umiejętność prowadzenia dialogu i zrozumienia argumentów drugiej strony, jeśli są one sensownie umotywowane. Abstrahując od subiektywnych opinii dzisiejszy wpis będzie przedstawiał dane dotyczące różnych wskaźników. Przedstawione statystyki stanowić będą pewne porównanie i pozwolą zrozumieć, gdzie znajduje się Polska na tle finansowego świata. Postaram się, aby niżej zamieszczone stwierdzenia argumentowane były danymi z wiarygodnych źródeł.

1. PIT (Personal Income Tax)

Czym jest PIT ?

Na wstępie poruszony zostanie drażliwy temat związany z podatkami, a ściślej z podatkiem PIT. PIT jest skrótem wywodzącym się z języka angielskiego i oznacza nic innego jak podatek od dochodów osób fizycznych (Personal Income Tax). Warto zaznaczyć, że w Polsce PIT to również nazwa druków urzędowych na których podatnicy składają deklaracje.

Tematem przewodnim jest jednak nie definicja słowa PIT, a jego wysokość w odniesieniu do wybranych krajów świata, w tym także Polski. Warto dodać, że ukazane poniżej dane stanowią pewne uogólnienie, nie sposób bowiem porównać wszystkich stawek podatków w odniesieniu do danych dochodów. Każde z państw posiada odrębne regulacje oraz wytyczne, dzięki którym podatników klasyfikuje się do danych progów podatkowych.

Na zakończenie krótkiego wstępu pozwolę sobie przytoczyć pewien cytat wypowiedziany przez Benjamina Franklina, który daje pewien, moim zdaniem, negatywny pogląd na kwestię podatków.

W życiu pewne są tylko dwie rzeczy – śmierć i podatki.

Cytat ten, jak okaże się poniżej, nie jest w dzisiejszych czasach do końca prawdziwy.

Jak sytuacja wygląda w Polsce?

W Polsce kwestie podatku dochodowego od osób fizycznych reguluje ustawa z dnia 21 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skala podatkowa jest ujęta w art 27. ust. 1 zgodnie z którą wyszczególnia się dwa progi podatkowe. W uproszczeniu wygląda to tak, jak przedstawiono w tabelce poniżej.

Jak widać, w Polsce istnieją dwie stawki podatku od dochodów osób fizycznych – 18% oraz 32%. Dodatkowo istnieje roczna kwota zmniejszająca podatek w wysokości 556,02 zł. Należy również pamiętać o dochodzie niepowodującym obowiązku zapłaty podatku, który obecnie wynosi 3091 zł.

Krzywa Laffera

Dyskusja na temat tego, czy stawki są wysokie, czy niskie, mogłaby prowadzić donikąd. Na przestrzeni lat powstawały teorie próbujące wyjaśnić zależność pomiędzy stopą podatku od dochodów, a wpływami do budżetu państwa z tego tytułu. Do najpopularniejszych, a zarazem budzących sporo kontrowersji u wielu naukowców należy tzw. krzywa Laffera. Mówiąc w skrócie, obrazuje ona zależność między stawką opodatkowania dochodów, a dochodami budżetowymi państwa z tytułu podatków. W momencie, gdy zostanie przekroczony pewien próg podatkowy, dochody z tytułu podatku ulegną zmniejszeniu. Sytuacja taka będzie miała miejsce, ponieważ duża część osób zacznie szukać sposobów na ominięcie płacenia podatków.

Polska na tle świata

Wiadomo już, jakie są stawki podatkowe obowiązujące w Polsce. Wiedza ta zostanie teraz przeniesiona i porównana w odniesieniu do całego świata. W tym miejscu wystąpi jednak pewne, wcześniej wspomniane uogólnienie. Jak będzie można zauważyć w poniższej tabeli w odniesieniu do Polski widniała będzie wartość 32%. Taki punkt widzenia został przyjęty przez KPMG w raporcie “Individual income tax rates”. Podobny sposób publikacji znalazłem również w kilku innych źródłach, dlatego też przedstawiony zostanie taki, a nie inny punkt widzenia.

Jak widać każdy kraj posiada odmienne zasady co do podatku od dochodów osób fizycznych. Z reguły, aby mieszkańcy “łapali się” na wyższe progi muszą przekroczyć pewną kwotę dochodu. Nie inaczej jest w Polsce, gdzie 32% płaci się od nadwyżki powyżej 85 528 zł. Odstępstwo od tej normy stanowią Węgry i Rumunia, gdzie zdecydowano się na jedną stawkę podatku, która wynosi odpowiednio 15 i 16 procent.

Ciekawostką mogą być Kajmany, gdzie w 2015 roku podatek dochodowy od osób fizycznych wynosił.. 0%, co w praktyce oznaczało, że po prostu nie istniał.

Inaczej sytuacja kształtuje się w odniesieniu do podatku od osób prawnych, gdzie raje podatkowe są łatwiejsze do znalezienia. Przykładami państw, gdzie takiego podatku najzwyczajniej się nie płaci są: wyspa Man, Guernsey, Kajmany, czy Bermudy.

Reasumując, górny próg podatkowy w Polsce, wynoszący 32% można uznać za przeciętny. Pośród analizowanych państw jest to wynik nie najgorszy, jednak do Węgier, Gwatemali, czy Angoli mu daleko.

2. Średnie roczne wynagrodzenia

W powyższym punkcie został podjęty temat podatków od osób fizycznych. Aby jednak płacić taki podatek, trzeba osiągać dochód. W najprostszym ujęciu jako dochód rozumie się różnicę pomiędzy przychodami, a kosztami. Chcąc przedstawić wyrażenie za pomocą wzoru wystarczy zapisać je w banalnej postaci:

Dochód = Przychody – Koszty

Jak sugeruje tytuł, uwaga nie będzie skupiona na dochodzie, a na średnich rocznych wynagrodzeniach w wybranych państwach. Obrazować to będzie poniższa tabela, która zawiera dane dotyczące wynagrodzeń wyrażonych w walucie bazowej dla danego państwa oraz wynagrodzeń w cenach stałych mierzonych parytetem siły nabywczej. Dodatkowo postanowiłem uzupełnić zestawienie przeliczając przedstawione kwoty na polskie złote.

Parytet siły nabywczej

Wcześniej jednak na wyjaśnienie zasługuje jeden z wierszy tabeli oznaczony jako wynagrodzenia roczne w cenach stałych mierzone parytetem siły nabywczej (z ang. PPP – Purchasing Power Parity). Teoria parytetu siły nabywczej stwierdza, że kurs pomiędzy walutami dwóch krajów jest równy relacji poziomów cen w tych krajach. Innymi słowy jest to kurs, który został wyliczony w oparciu o porównanie cen sztywno ustalonego koszyka towarów i usług w różnych krajach w tym samym czasie, wyrażonych w walutach tych krajów.

Teorię parytetu siły nabywczej można zilustrować krótkim przykładem. Załóżmy, że cena rynkowego koszyka dóbr w skład którego wchodzą zegarki, samochody, żywność, domy itp. wynosi 2000 dolarów w Stanach Zjednoczonych, a 20 000 rubli w Rosji. Przy kursie wymiany równym 200 rubli za dolara koszyk ten będzie w Rosji w przeliczeniu kosztować 100 dolarów.

Uważny czytelnik po analizie tabeli zauważy, że podane wartości są wartościami średnimi. Jest to ważne spostrzeżenie, ponieważ wartości średnie są publikowane najczęściej, jednak nie zawsze stanowią najlepsze źródło analizy. Są one mniej odporne na wartości skrajne. Co to oznacza? Przykładowo, dodając do siebie liczby 1,5,10,100 otrzymamy średnią arytmetyczną w wysokości 29. Przyglądając się powyższym liczbom można łatwo wywnioskować, że powyżej wartości średniej znajduje się tylko 100. Podobnie jest ze średnimi wynagrodzeniami. Niższe wartości są “ciągnięte” w górę przez osoby, których wynagrodzenie jest wielokrotnie wyższe od najniższej krajowej. Jak widać, taki stan rzeczy może nieco zaciemniać rzeczywistą sytuację. Niemniej jednak, dane te są powszechnie publikowane i znalezienie lepszych mierników np. mediany dla wszystkich analizowanych krajów mogłoby okazać się niemożliwe.

Polska na tle świata

Przedostatnim państwem w analizowanym zestawieniu jest Polska. Zanim jednak zostanie przedstawione porównanie warto zwrócić uwagę na inne państwa. Na komentarz w tym przypadku zasługuje roczne wynagrodzenie w cenach stałych mierzone parytetem siły nabywczej. Pierwsze miejsce w 2015 roku zajmuje USA. Wartość wynagrodzenia w cenach stałych wyniosła tam 58 714 USD rocznie, co daje średnią wartość miesięczną w wysokości około 4900 USD. Po przeciwnej stronie znalazły się Węgry z wynikiem rocznym 19 999 USD. Wyraźnie zauważalne są dość duże dysproporcje – jest to wartość prawie trzykrotnie niższa, aniżeli zwycięzcy zestawienia.

Czas teraz przyglądnąć się Polsce. Średnie roczne wynagrodzenie w cenach bieżących dla roku 2015 kształtowało się na poziomie 46 203 zł, co dawało miesięcznie około 3 850 zł. Jest to wartość średnia i jeśli popatrzeć na powyższe zestawienie sporządzone na podstawie danych OECD, to wydaje się ono być zbieżne z wynikami podawanymi przez GUS. W przypadku wynagrodzenia rocznego mierzonego parytetem siły nabywczej wynik dla roku 2015 to 23 998 USD. Spośród analizowanych państw nie daje to powodu do dumy. Gorzej wypadły tylko Węgry. Można stwierdzić, że w kwestii wynagrodzeń pozostało jeszcze wiele do zrobienia.

3. Produkt krajowy brutto

Wiadomości telewizyjne, portale internetowe, krajowe radio – wszystkie te instytucje od czasu do czasu skupiają się na danych dotyczących Produktu Krajowego Brutto Polski. Co prawda, natężenie takich informacji pojawia się jedynie w momencie publikacji tychże wyników przez GUS. Częstotliwość z jaką mówi się o tym, nie jest istotna. Istotne jest zrozumienie tego, czym jest PKB.

Odnosząc się do akapitu wyżej należy przytoczyć, że Produkt Krajowy Brutto (PKB) jest to całkowita wartość rynkowa wszystkich końcowych dóbr i usług wytworzonych przez dany kraj w określonym roku. PKB jest wykorzystywany do różnych celów, przy czym jedne z nich są bardziej uzasadnione, inne mniej. Należy jednak stwierdzić, że najważniejszym celem jest pomiar ogólnego funkcjonowania gospodarki danego kraju. Jest to jeden z sensowniejszych celów, do jakich wykorzystuje się PKB, a jeszcze dokładniej wzrost PKB.

PKB w Polsce

Przyjmuje się, że wzrost PKB w Polsce wyniósł w 2015 roku 3,941% (wg World Bank). W porównaniu z wartością dla całego świata, która kształtowała się na poziomie 2,629% jest to wynik niezły. Nie można jednak popadać w zachwyt widząc jedynie dane z poprzedniego roku. Pod lupę należy wziąć zdecydowanie dłuższy okres. Tak też zostało uczynione, co obrazuje poniższa grafika.

PKB Polski wyraźnie kulało w okresach transformacji, czyli na początku lat 90. Później wzrost ten w miarę się ustabilizował, i choć bywały okresy lepsze i gorsze, to o wielkiej katastrofie nie można mówić.

PKB na świecie

Wartości wzrostu PKB Polski zostały opisane powyżej. Wspomniano również o tym, że wzrost PKB dla całego świata wyniósł w 2015 roku 2,629%. Polska nie należy do gospodarek całkowicie kulejących, co nie oznacza, że należy twierdzić, iż jest wysoce rozwinięta. Moim zdaniem zaklasyfikowałbym Polskę do gospodarek rozwijających się i z jako takimi ją porównywał pod kątem wzrostu PKB. Wiadomo, że wzrost PKB krajów rozwijających się, a krajów rozwiniętych nieco się różni. Do tych pierwszych zalicza się m.in. Chiny, Brazylię, czy RPA. Szczególnie w przypadku państwa chińskiego zauważyć można wysokie wartości wzrostu PKB.

Przy okazji porównania postanowiłem wziąć państwa leżące w Europie, będące niejednokrotnie sąsiadami Polski. Wzrost PKB wybranych gospodarek w 2015 roku można zaobserwować poniżej.

Państwo Wzrost PKB w % (2015 r.)
Czechy 4,5
Bułgaria 3,6
Chorwacja 1,6
Słowacja 3,8
Węgry 3,1
Portugalia 1,5
Hiszpania 3,2
Słowenia 2,3

Jak można zaobserwować wzrost PKB Polski bliski 4% nie był wartością złą. Co więcej, spośród przedstawionych powyżej państw jedynie Czechy mogły pochwalić się szybszym tempem rozwoju.

Podsumowanie

Podsumowując wszystko to, co zostało opisane w niniejszym artykule należy stwierdzić, że przed Polską stoi wiele wyzwań, którym trzeba stawić czoła. Co prawda przeanalizowano jedynie trzy wartości (stopę podatku dochodowego, wartość średnich wynagrodzeń oraz wzrost PKB), jednakże w żadnym z nich Polska nie zdołała osiągnąć dominującego poziomu.

Począwszy od podatku od osób fizycznych należy stwierdzić, że pomimo umiarkowanej wysokości stóp podatkowych w porównaniu do innych państw należałoby zwrócić większą uwagę nie na stawki i progi podatkowe, a na uszczelnienie oraz jednoczesne uproszczenie przepisów podatkowych. Dodatkowo, demotywującym faktem może być wysokość wynagrodzeń brutto, które  pomniejszane są o niemałe kwoty zanim osiągną status wynagrodzenia netto.

Kolejnym ważnym elementem jest ogólna ocena polskiej gospodarki mierzona wzrostem PKB. W tym zakresie można powiedzieć lakonicznie, że jest dobrze. Wynik ten można odnieść w porównaniu z innymi państwami, jak i pozostałymi dwiema analizowanymi zmiennymi.

5.00 avg. rating (98% score) - 1 vote

Przeczytaj również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress